و اختلاف حقايق و ماهيات سلسله بشر به لحاظ هر يك از افراد مانند اختلاف انواع موجودات خواهد بود كه محور تحول و حركت و فعل و انفعال و سير از طريق‌ها و وسايل مختلف و بيشمار بسوى كمال معرفى مىشود . بعبارت ديگر نظر باينكه روح و نيروى عاقله واجد قوا و نيروهاى زياده بر تصور است در نظر اينكه حقيقت انسانى همانا از سير و سلوك علمى و خلقى و عملى صورت ميگيرد ناگزير افراد بيشمار و متنوع خواهد بود بعبارت ديگر افراد بشر كه حقائق مختلف هستند جامعه بشرى را تشكيل خواهند داد زيرا سيرت و كمون هر فردى بر افعال ارادى و حركات اختيارى او استوار خواهد بود و ذات و جوهر وجود خود را كسب خواهد نمود . هم‌چنانكه جمله ( وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ ) نيز شاهد اين حقيقت است كه خلقت و نظام آفرينش بر اساس اختلاف و مغايرت ماهيات و حقايق افراد بشر نهاده شده و در اثر بهم بستگى و تعليم و تعلم و فعل و انفعال و از جمله آنها تعالى و تكامل افراد دانشجويان مكتب توحيد است كه از استادان و معلمان بشر استفاده نموده . و بدين طريق راه كمال مىپيمايند زيرا حركت و شوق بكمال معنوى و تحكيم رابطه با ساحت كبريائى ارجدارترين مراتب حركت و سير كمال بشرى است و ساير حركات و تحولات طبيعى و اقسام بىشمار آن مقصود به تبع خواهد بود و زمينه براى امكان سير و تكامل معنوى و حقيقى بشر است . و مفاد استثنائى ( الا ما رحم ربك ) آن است كه اختلاف افراد بشر اساس بقاء و انتظام زندگى بشر است در امور طبيعى و در خصوص عقيده و ايمان باصول توحيد و پيروى از رسول صادع اسلام صلّى اللَّه عليه و آله بايد متحد باشند كه سبب شمول رحمت ساحت كبريائى بر جامعه اسلامى خواهد شد . خلاصه آيه بيان آنست كه اساس زندگى و انتظام امور بشر بر اختلاف آنان استوار خواهد بود ولى در باره عقيده و ايمان بايد از مكتب توحيد و از دين اسلام